Linux บทที่ 2: ข้อความ ท่อ และการเปลี่ยนทาง (text, pipes, redirects)¶
ก่อนเริ่ม — แผน 8 บทที่ผมใช้อยู่ (เว็บนี้เผยแพร่บท 1–3; แก้ลำดับได้ถ้าคุณต้องการ):
| บท | หัวข้อ | สถานะ |
|---|---|---|
| 1 | ระบบไฟล์, path, symlink, find |
✅ |
| 2 | ข้อความ, pipe, redirect, grep/sed/awk | วันนี้ |
| 3 | permission & ownership (chmod, chown, umask) |
ถัดไป |
| 4 | process, signal, job control | |
| 5 | user, env, sudo | |
| 6 | package & service (เครื่องนี้ไม่มี systemd) | |
| 7 | network (ss, curl, ssh) |
|
| 8 | shell script + log troubleshooting |
เป้าหมายบทนี้: ให้คุณตอบคำถามจาก log/ไฟล์ขนาดใหญ่ได้ในหนึ่งบรรทัด — เป็นสกิลที่ใช้ทุกวันกับ OpenCode, Go, และ server จริง
2.1 สามท่อของทุกคำสั่ง¶
ทุกโปรแกรมมี 3 channel:
┌─────────────┐
stdin ─▶│ command │─▶ stdout (ผลลัพธ์ปกติ)
(0) │ │─▶ stderr (error) (2)
└─────────────┘
| สัญลักษณ์ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
> |
เขียน stdout ทับไฟล์ ( truncate!) | ls > out.txt |
>> |
ต่อท้าย | echo hi >> out.txt |
2> |
เขียน stderr ลงไฟล์ | ls /nope 2> err.txt |
2>&1 |
รวม stderr เข้า stdout | cmd 2>&1 \| grep err |
< |
อ่านจากไฟล์เป็น stdin | grep ERROR < access.log |
\| |
ต่อ stdout ของตัวซ้าย → stdin ของตัวขวา | cat f \| wc -l |
tee |
เขียนทั้งจอและไฟล์ | cmd \| tee out.txt |
ผลจริง (lab ที่ /tmp/opencode/linux2):
$ ls /nope > out.txt 2> err.txt
$ wc -c < out.txt
0
$ cat err.txt
ls: cannot access '/nope': No such file or directory
$ ls /nope 2>&1 | head -2
ls: cannot access '/nope': No such file or directory
⚠️
>ลบของเดิมทันที ก่อนคำสั่งจะรัน — ถ้าสงสัยให้ใช้>>หรือteeและระวัง> fileในลูป
2.2 ดูไฟล์ให้เป็น¶
| คำสั่ง | ใช้ |
|---|---|
cat f |
ทั้งไฟล์ (ไฟล์เล็กเท่านั้น) |
head -n 20 f / tail -n 20 f |
20 บรรทัดแรก/ท้าย |
tail -f f |
ตาม log สด (Ctrl+C ออก) |
less f |
เลื่อนดู (/คำ ค้น, q ออก, G ท้ายไฟล์) |
nl f |
ใส่เลขบรรทัด |
wc -l -w -c f |
จำนวนบรรทัด / คำ / ไบต์ |
$ wc -l -w -c /tmp/opencode/linux2/access.log
10 50 490 access.log
$ tail -f ~/.local/share/opencode/log/opencode.log # เปิดไว้แล้วสั่งงาน OpenCode ในอีกหน้าต่าง
เครื่องนี้ไม่มี
file(Termux ไม่ได้ลง) — ใช้statหรือod -cแทนได้
2.3 ตัวกรอง 5 ตัวที่ต้องแม่น¶
grep — หาบรรทัด¶
grep ERROR access.log # บรรทัดที่มี ERROR
grep -c ERROR access.log # นับ (3)
grep -n ERROR access.log # พร้อมเลขบรรทัด
grep -v INFO access.log # เอาบรรทัดที่ไม่ใช่
grep -i warn access.log # ไม่สนตัวพิมพ์
grep -E "ERROR|WARN" access.log # regex (หรือ egrep)
grep -r "context7" ~/.config/opencode # ค้นทั้งโฟลเดอร์
grep -r --include='*.jsonc' "plugins" ~/.config/opencode
grep -q DEBUG access.log; echo $? # เงียบ, ดู exit code
cut — ตัดคอลัมน์¶
$ cut -d' ' -f1,2 access.log | head -3
2026-11-14T10:01:02Z INFO
2026-11-14T10:01:07Z INFO
2026-11-14T10:02:11Z WARN
-d' ' = ตัวคั่น, -f1,2 = ฟิลด์ 1 และ 2 (ของจริง log นี้มี space หลายตัว → ระวัง!)
tr — แปลงตัวอักษร¶
sort + uniq — จัดกลุ่มนับ¶
แพทเทิร์นนี้ใช้บ่อยที่สุดในชีวิตจริง: ... | sort | uniq -c | sort -rn | head = "ใครมากที่สุด"
sed — แทนที่/เลือกบรรทัด¶
sed -n '2,4p' access.log # บรรทัด 2-4
sed 's/ERROR/ERR/g' access.log # แทนที่ทั้งไฟล์ (ไม่แก้ต้นฉบับ)
sed -i 's/old/new/g' file # แก้จริง (-i) — ควร backup ก่อน
awk — ฟิลด์ + เงื่อนไข (ทรงพลังสุด)¶
$ awk '{print $5}' access.log | sort | uniq -c | sort -rn
5 200
2 500
2 403
1 502
$ awk '$5 ~ /^5/ {print $3, $4, $5}' access.log
carol /api/pay 500
alice /api/pay 502
carol /api/pay 500
อ่านว่า: ถ้าฟิลด์ 5 ขึ้นต้นด้วย 5 → พิมพ์ฟิลด์ 3,4,5 — นี่คือ "หา 5xx ทั้งหมด" ในบรรทัดเดียว
2.4 xargs — แปลงบรรทัดเป็น argument¶
find กับ xargs ต่างกัน:
# find -exec: เรียกคำสั่งทีละไฟล์
find . -name '*.log' -exec wc -l {} \;
# find | xargs: รวมหลายไฟล์เป็น argument เดียว (เร็วกว่า)
find . -name '*.log' -print0 | xargs -0 wc -l
ผลจริง:
-print0+xargs -0จำเป็นเมื่อชื่อไฟล์มีช่องว่าง/ขึ้นบรรทัด — เป็นนิสัยที่ควรติดตัว
2.5 Exit code: กาวที่ทำให้ script ฉลาด¶
ทุกคำสั่งคืนค่า 0 = สำเร็จ, ไม่ใช่ 0 = ล้มเหลว
$ grep -q ERROR access.log; echo $?
0
$ grep -q DEBUG access.log; echo $?
1
$ grep -q DEBUG access.log && echo yes || echo no
no
| ตัวเชื่อม | ทำงานเมื่อ |
|---|---|
a && b |
b ทำงานเมื่อ a สำเร็จ |
a \|\| b |
b ทำงานเมื่อ a ล้มเหลว |
a ; b |
b ทำงานเสมอ |
นี่คือเหตุผลที่ permission system ของ OpenCode ใช้ scanner แยก compound command (บทที่ 5 ของ OpenCode) — && ทำให้คำสั่งเดียวกลายเป็นหลายคำสั่ง
2.6 Lab จริง: วิเคราะห์ log ของ OpenCode¶
ไฟล์จริง: ~/.local/share/opencode/log/opencode.log (1,049 บรรทัด, 200 KB)
$ grep -o 'level=[A-Z]*' opencode.log | sort | uniq -c | sort -rn
1013 level=INFO
31 level=WARN
5 level=ERROR
$ grep -o 'message="[^"]*"' opencode.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -5
210 message="watcher subscribe"
171 message="cli starting"
108 message="watcher started"
91 message="watcher stopped"
83 message="Sent HTTP response"
$ grep 'level=ERROR' opencode.log | tail -1 | cut -c1-120
timestamp=... level=ERROR ... message="Failed to fetch models.dev" cause="TimeoutError ..."
อ่านผลแบบวิศวกร
| หลักฐาน | แปลว่า |
|---|---|
watcher subscribe 210 ครั้ง |
มีการ reload config หลายรอบ (ปกติของ hot reload) |
| ERROR 5 ครั้ง แต่ไม่ใช่ crash | เป็น network/quota ล้วน — ไม่ต้องแก้โค้ด |
message="..." อยู่ใน quote |
ใช้ grep -o 'message="[^"]*"' แยกได้ เพราะ log เป็น key=value |
2.7 กับดักที่เจอบ่อย¶
| กับดัก | อาการ | ทางแก้ |
|---|---|---|
> ทับไฟล์ |
ข้อมูลหายก่อนคำสั่งรัน | ใช้ >> หรือ tee |
ลืม quote * |
shell ขยายก่อนคำสั่งเห็น | '*.log' |
| space หลายตัวใน log | cut -d' ' ตัดผิด |
ใช้ awk หรือ tr -s ' ' |
grep ไม่มี output แต่ exit 1 |
ไม่ใช่ error — คือ "ไม่เจอ" | เช็ค $? |
xargs กับชื่อไฟล์มี space |
ไฟล์แตกเป็นหลาย argument | -print0 + -0 |
tail -f แล้วเห็นแต่ของเก่า |
ยังไม่ flush | รอ/ใช้ stdbuf -oL |
แบบฝึกหัด (มีเฉลยอยู่ท้าย)¶
ทำใน /tmp/opencode/linux2 (มี access.log 10 บรรทัด + notes.md)
cd /tmp/opencode/linux2
# 1) นับจำนวน request ที่ status ไม่ใช่ 200
# 2) หา IP/user ที่ทำให้เกิด 5xx และนับว่ากี่ครั้ง
# 3) แสดงเฉพาะบรรทัดที่มี /api/pay พร้อมเลขบรรทัด
# 4) สร้างไฟล์ errors.txt ที่มีเฉพาะ ERROR (ใช้ tee ให้เห็นบนจอด้วย)
# 5) เขียน one-liner: "path ไหนถูกเรียกมากที่สุด 3 อันดับ"
เฉลย
# 1
awk '$5 != 200' access.log | wc -l # 5
# 2
awk '$5 ~ /^5/ {print $3}' access.log | sort | uniq -c # carol 2, alice 1
# 3
grep -n '/api/pay' access.log
# 4
grep ERROR access.log | tee errors.txt
# 5
awk '{print $4}' access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -3
เช็คความเข้าใจ 3 ข้อ (ตอบสั้น ๆ ได้)¶
cmd > out.txt 2>&1กับcmd 2>&1 > out.txtต่างกันอย่างไร?- ทำไม
grep ERROR f | wc -lได้เลข แต่grep -c ERROR fเร็วกว่า? - ถ้าต้องการดู log ที่กำลังโตแบบ real-time แต่ยังอยากเก็บลงไฟล์ด้วย ใช้คำสั่งอะไร?